بدون موبایلم هرگز!

بدون موبایلم هرگز!

اگر به شما بگویند قرار است تلفن همراه‌تان به مدت یک هفته در یک محفظه­‌ی امن نگهداری شود و شما حق نگاه کردن، لمس کردن و حتی استفاده از آن را ندارید، چه عکس‌العملی نشان می­دهید؟ دانه‌های عرق روی پیشانی­تان می‌نشیند؟ لب‌های‌تان می­‌لرزد؟ مانند بچه­‌های دو ساله کج خلقی می‌کنید؟ و یا این­که نمی­دانید چه عکس العملی انجام دهید؟ طی ۵ سال اخیر محققان مختلفی از سراسر دنیا به بررسی و تحقیق درباره­‌ی تاثیر فناوری‌­های جدید از جمله تلفن همراه بر سلامت کاربران پرداخته‌­اند. ترس جداشدن از تلفن همراه، بیماری‌­ای­ست که در علم روان­شناسی نوموفوبیا نامیده می­شود و به معنی ترس از بدون موبایل بودن است.

«یک دقیقه هم آرام و قرار نداشتم، مدام دلم می‌خواست با همه گلاویز بشم. ذهنم یک لحظه هم آرامش نداشت. رغبت نداشتم کاری انجام بدهم. برای بار هزارم داخل کیفم را نگاه کردم. نه اونجا هم نبود. دوست داشتم زودتر از محل کارم مرخصی ساعتی بگیرم و برگردم خونه. آخه گوشیم تو خونه جا مونده بود. چه­‌طور می‌تونستم تا ساعت چهار بعد از ظهر صبرکنم که به خونه برگردم؟! پیامک­‌ها، تماس­هایی که رد شده بود، از همه مهم­تر پیام‌­های تلگرام و گروه­هایی که در آن عضو بودم ... همه‌­ی همکاران و دوستانم فکر می­کردند که من مریض شدم، چون هر وقت من را می­دیدند چه تو مهمونی، محل کار یا حتی وقت خریدن کردن، موبایلم جزء  جدانشدنی من شده بود. هرکس می‌­رسید توصیه‌­ای بهم می­کرد و سعی می­کرد از بدی­های وابستگی به تلفن همراه بهم بگه. خودم هم از این وضعیت خسته شده بودم و بیشتر از این احساس می­کردم از نظر جسمی هم دچار مشکل شدم. خوابم به هم خورده بود، سردرد داشتم، همیشه احساس خستگی و بی­‌حوصلگی داشتم و از همه بدتر این­که وقتی موبایلم در کنارم نبود، احساس خلا می­کردم. تا این­که تصمیم گرفتم گشتی تو اینترنت بزنم تا راهی پیدا کنم که از شر این این بلا خلاص بشم و معلوم شد که نشانه‌­های من از اعتیاد به موبایل گذشته و من دچار نوعی اختلال به نام نوموفوبیا هستم که به تازگی شناخته شده است».

حالا این نوموفوبیا چی هست؟

ترس و استرس افراطی و غیرمنطقی که به هنگام نبود تلفن همراه در فرد ایجاد می‌شود نوموفوبیا نام دارد. اگرچه این نوع بیماری کاملا جدید است اما بسیار شایع بوده و میلیون‌ها نفر را در سراسر دنیا تحت تاثیر قرارداده است.

در تحقیقاتی که انجام شده است نشان می­دهد زنان بیشتر از مردان درگیر این بیماری می­شوند و در مقایسه با 61 درصد مردانی که می­ترسند از گوشی خود جدا شوند، 70 درصد زنان هستند که این ترس را در خود دارند. البته در مقابل تحقیقات نشان می­دهد که بیشتر مردان هستند که تمایل دارند دو گوشی همراه خود داشته باشند، که اگر یکی از آن­ها را از دست دادند دچار استرس زیادی نشوند.

بیشترین افرادی که هنگام جدا شدن از تلفن همراه عرق سرد روی پیشانی­شان می­نشیند و کنترل خود را بر روی شرایط از دست می­دهند و اضطراب زیادی را تجربه می­کنند، نسل جوان هستند و علائم این بیماری در سنین 18 تا 32 بیشتر و با شدت و مدت زیادتری دیده می­شود.

آیا من هم نوموفوبیا گرفتم؟

فرض کنید یک روز که از منزل بیرون می­روید، در نیمه­‌ی راه به یاد بیاورید که تلفن همراه­تان را جا گذاشتید. چه احساسی به شما دست می­دهد و چه هیجانی را تجربه می­کنید. این یک آزمایش ساده است تا ببینید آیا شما نیز نشانه­‌های این بیماری را دارید یا نه؟

این بیماری یا بهتر است بگوییم اختلال، دارای نشانه‌­هایی­ست که اگر فردی آن­ها را در خود می­بیند، بهتر است نسبت به وضعیت خود آگاهی بیشتری پیدا کند و درصدد برطرف کردن این علائم باشد.

نشانه‌­های جسمی: علائم جسمی از مهم ترین و آشکارترین نشانه­‌های این بیماری هستند که از جمله می­‌توان به استرس و آستانه­‌ی تحمل پایین، تعریق زیاد و ... در موقع عدم توانایی در استفاده از تلفن همراه به هر دلیلی اشاره کرد. در این مواقع که فرد از موبایل خود جدا می­شود احتمالاً به تپش قلب، درد قفسه‌­ی سینه و تندی تنفس دچار می­شود.

نشانه‌­های روان­شناختی: نشانه‌­های روان­شناختی شامل عوامل پیچیده­ای از جمله  نوع تفکر فرد و تجربه‌­ی هیجان‌­هایی می­شود که به آن دچار می‌­شود. دیدگاه‌های منفی نسبت به خود، عزت نفس پائین، برون‌گرایی یا درون‌گرایی شدید، تکانش‌گری و هیجان­‌خواهی منفی از عواقب بد وابستگی به تلفن همراه هستند. در این گونه نشانه­‌ها فرد تمام هویت خود را در داشتن و همراه بودن تلفن همراه خود می‌­بیند و بدون این وسیله قادر به انجام هیچ فعالیت اجتماعی نیست و دلیل آن هم این است که این روزها تلفن همراه تنها کاربرد تماس برقرار کردن ندارد و شامل فعالیت­‌هایی از جمله عکس گرفتن، ذخیره­ی اطلاعات، ارتباط در  شبکه­‌های اجتماعی و ... می شود. می­‌بینید بیش از نیمی از کاربران تلفن همراه، درصورت تمام شدن شارژ باتری یا به همراه نداشتن تلفن خود دچار اضطراب می­شوند و یا هنگامی که موبایلشان را در منزل جا می‌گذارند٬ احساس ترس و استرس به آن­ها دست می‌دهد و در موارد شدیدتر ترس از دست دادن تلفن همراه همیشه ذهن فرد را به خود مشغول می­کند.

نشانه‌­های رفتاری: افرادی که دچار وابستگی به تلفن همراه خود هستند، برای پیش­گیری از اضطراب، تلفن خود را همیشه فعال نگه می­دارند، همیشه با خود شارژ به همراه دارند، شماره تلفن‌­های متعدد دارند و همیشه به دلیل ترس از گم شدن تلفن، یک تلفن اضافه به همراه دارند.

این نوموفوبیا درمان هم دارد؟

راه­های درمان متعددی برای درمان این وابستگی و کاهش پیامدهای منفی آن وجود دارد. اما در همه­‌ی این راه­‌های درمان سعی می­شود که به بیماری که این علائم را دارد، آموزش­های مبتنی بر کاهش استرس و راهکارهای جایگزین کردن موبایل آموزش داده شود. بهترین راه­حلی که میتوان برای درمان نوموفوبیا مطرح کرد این است که شخص نیاز خود به تلفن همراه را کم کند و کم­کم سعی کند این وسیله را غیر از مواقع لزوم از خود دور نگه دارد. البته در زندگی امروز این امر بسیار سخت و تقریباً غیرممکن است اما باید سعی شود تا وابستگی‌­های روانی به این دستگاه را از بین برد. برخی از رایج­‌ترین راهکارها شامل موارد زیر می­شود:

آرامش ذهنی

در این روش به بیمارانی که دچار علائم جسمی از جمله تپش قلب،گرفتگی عضلات و ... می­شوند راه­هایی از جمله کاهش اضطراب آموزش داده می­شود که شامل تمرین‌­های آرام سازی بدن و دور کردن تنش عضلانی است.

موبایل یک وسیله است و نه چیز دیگر

مثلا به بیماران آموزش داده می­شود اخبار روزمره را از روی تلفن همراه خود پیگیری نکنند و تنها برای برقراری تماس از آن استفاده کنند.

آموزش راه­ حل جایگزین

به بیشتر مبتلایان توصیه می­شود همیشه همراه خود یک کارت تلفن داشته باشند تا هروقت که نتوانستند از گوشی تلفن همراه­شان تماس بگیرند، از آن استفاده کنند. در ضمن لیستی از مخاطبان و شماره تلفن­های افرادی که با آن­ها در ارتباط هستند را تهیه کنند تا در صورت گم کردن تلفن همراه با آن­ها در ارتباط بمانند.

درنظر گرفتن ساعت مشخص برای فرد

 باید سعی کرد تا  استفاده از این وسیله محدود کرد و فرد تنها وقتی از آن استفاده کند که نیاز به زنگ زدن داشته باشد. برای مثال می‌تواند، بازی‌های گوشی را پاک کند یا از برنامه­‌های اینترنتی آن کمتر استفاده کند، لزومی ندارد که شب‌ها اخبار را از اینترنت بگیرد، باید تنها به گوشی خود به عنوان یک وسیله ارتباطی ساده نگاه کند و یا این­که به جای عضویت در چندین شبکه اجتماعی، در یک شبکه فعالیت داشته باشد. 

عطیه رضایی - سپیده دانایی