تدابیر رفع تشنگی در روزه‌داری

تدابیر رفع تشنگی در روزه‌داری

- سبب تشنگی در روزه‌داری، غلبۀ گرمی مفرط بر مزاج قلب و /یا معده و /یا کبد، یا تولید حرارت مفرط در بدن بر اثر تعب جسمی و/یا روانی در طی ساعات روزه‌داری (و عوامل دیگر)، و کاهش رطوبات بدن است.

- البته عطش‌های مرضی ناشی از وجود ماده نامناسب در معده یا سوءمزاج‌های گرم قلب نیز وجود دارند که ربط چندانی به روزه‌داری ندارند و شاید در این ماه تشدید شوند و لازم است با مراجعه به درمانگاه‌های طب سنتی ایران، درمان شوند.

- همۀ غذاها و ادویه گرم و خشک، غذاهای مولد صفرا، خوراک‌های چرب و سرخ‌کردنی‌ها، کارهای بدنی زیاد، مواجهه با گرمای روز و تابش آفتاب؛ بوها، فکرها، استرس‌ها و احساساتی که موجب افزایش گرمی در مغز و قلب و معده و کبد شوند، موجب افزایش عطش فرد می‌گردند.

تدابیر رفع عطش:
الف) تدابیر سحر:
- خوردن خورش‌های همراه با آلو و زرشک
- پرهیز از خوردن چربی‌ها و خوراکی‌های چرب
- پرهیز از خوردن میوه‌های گرمسیری چون موز و انبه (و کمتر آناناس) که زیاده‌روی در خوردن آنها موجب افزایش غلظت خون می‌شود
- نوشیدن شربت‌های سرکه‌شیره، سکنجبین یا شربت آبلیمو یا شربت بیدمشک با گلاب یا آب آلو، تمر یا زرشک
- نوشیدن عرق کاسنی به تنهایی یا همراه با یک قاشق چایخوری تخم خرفه
- نوشیدن ماءالشعیر طبّی به جای آب و چای

ب‌) تدابیر طول ساعات روزه‌داری:
- بوییدن سیب گلاب، خیار، لیمو
- اسپری کردن گلاب خنک در فضای اتاق، شستشوی سر و گردن و سینه با آب خنک
- تنفس هوا و نسیم خنک که حرارت زاید قلب را کاهش می‌دهد
- خواب روزانه حدود یک ساعت که بهتر است در حدود پیش از ظهر باشد یا دست‌کم نزدیک غروب آفتاب نباشد
- بوییدن گلاب یا پاشیدن آن بر روی صورت (یا اسپری کردن آن) که موجب تقویت قوای عالی بدن می‌شود

ج‌) تدابیر افطار:
- پرهیز از خوردن چربی‌ها و خوراکی‌های چرب
- پرهیز از خوردن میوه‌های گرمسیری چون موز و انبه (و کمتر آناناس) که زیاده‌روی در خوردن آنها موجب افزایش غلظت خون می‌شود
- مصرف شربت‌های سرکه‌شیره، سکنجبین یا شربت آبلیمو
- مصرف کمتر شیرینی‌ها، به‌ویژه شیرینی‌های قنادی چون زولبیا و بامیه یا پشمک و محدود کردن مصرف آنها به برطرف کردن هوس
- پرهیز از مصرف زیاد خرما در مناطقی که درخت نخل رشد نمی‌کند (در مناطق خرماخیز، بیشتر خوردن آن منعی ندارد.)
- نوشیدن ماءالشعیر طبّی به جای آب و چای
- مصرف گلاب، هم برای تقویت معده و دهانه آن، و هم برای تقویت ارواح و قوا

دکتر ناصر رضایی‌پور - دستیار دکترای تخصصی طب سنتی ایران

----------------------------------------

دکترغلامرضا کردافشاري متخصص طب سنتي گفت: مصرف خرفه خشک گرمي و حرارت را فرو مي‌نشاند، همچنين براي رفع و پيشگيري از تشنگي در ماه رمضان بسيار مفيد است، بهتر است که از شربت حاوي تخم خرفه يا سبزي خرفه در وعده افطار و سحر استفاده شود. بوعلي سينا معتقد است که "خرفه حرارت و عطش و صفرا را رفع مي‌کند". تابستان اوج صفراست؛ مصرف خرفه خشکي گرمي و حرارت را فرو مي‌نشاند و باعث برطرف شدن و از بين رفتن دردهايي که ناشي از حرارت و گرمي در بدن است مي‌شود.

---------------------------------------

سیدسعید اسماعیلی، محقق و پژوهشگر طب اسلامی به منظور انجام آسان‌تر روزه‌داری پرداخت و گفت: روزه داران برای رفع تشنگی و کاهش نیازشان به آب در طول روز می‌توانند مقداری تخم خرفه را داخل دوغ بخیسانند و سه ساعتی در این وضعیت باقی بماند، سپس آن دوغ را خالی کرده و دوغ تازه‌ای را به تخم خرفه‌ها اضافه کنند و مجددا سه ساعت در این وضعیت باقی بماند و این کار را سه بار تکرار کنند.
این محقق و پژوهشگر طب اسلامی افزود: پس از آن دوغ را جدا و استفاده کنند و تخم خرفه‌ها را در یخچال نگه دارند و هر روز که برای سحر بیدار می‌شوند به اندازه یک قاشق مربا خوری قبل از سحری آن را میل کنند تا میزان نیازشان به آب و عطش کم شود.
اسماعیلی ادامه داد: افرادی که کبدهای گرم دارند و به دنبال آن دچار عطش می‌شوند می‌توانند قبل از سحر از عرق بید و یا کاسنی استفاده کنند. از سوی دیگر نوعی از عطش نیز به دنبال مصرف غذاهای چرب و بلغم در دستگاه گوارش ایجاد می‌شود که برای رفع آن نیز مناسب است بعد از مصرف سحری قدری آب جوش استفاده کنند تا لوله گوارشی را پاکسازی کنند که میزان نیازشان به آب و عطششان را کاهش می‌دهد.
وی گفت: با توجه به طولانی بودن روزها ممکن است افراد دچار ضعف و گرسنگی بیش از حد شوند، به دلیل اینکه فاصله بین افطار تا سحر کم است افطار را سبک‌تر میل کنند و وعده اصلی غذایشان بر روی سحر متمرکز باشد. از طرفی مناسب است در افطار از غذاهای سبک همچون فرنی، شیربرنج و ...استفاده و غذاهای کامل‌تر را در وعده سحر استفاده کنند.
راهکارهای رفع بوی بد دهان/ پرهیز از خواب بعد از سحر
این محقق و پژوهشگر طب اسلامی به بیان راهکارهای برای رفع بوی بد دهان پرداخت و گفت: افراد اگر بتوانند خواب بعد از سحر را حذف کنند مسلما در کاهش بوی بدن دهان کمک کننده خواهد بود. افرادی که معمولا سحری می‌خوردند و می‌خوابند معمولا بوی بد دهانشان بیشتر می‌شود.
اسماعیلی اظهار کرد: ممکن است افرادی دچار ترشحات پشت حلقی و یا سینوزیت باشند و این ترشحات باعث ایجاد بوی بد دهان می‌شود. این افراد برای درمان ترشحات پشت حلقی خود باید از مصرف برخی خوراکی‌ها همچون ماست و دوغ پرهیز کنند و در مقابل از دم نوش آویشن و یا از بخور بابونه بهره‌ ببرند تا چنین ترشحاتی از بین برود.
این محقق و پژوهشگر طب اسلامی تصریح کرد: عده‌ای از افراد نیز بوی بد دهانشان ممکن است به دلیل خرابی دندان‌ها و یا عفونت‌ها لثه باشد که این افراد هم می‌توانند از جوشانده آویشن یا سیاه دانه به صورت دهان شوی استفاده کنند.
وی خاطرنشان کرد: جمعی از مردم هم بوی بد دهان به دلیل اشکال در دستگاه گوارش است که یا یبوست دارند یا به دلیل سوهاضمه دچار نفخ می‌شوند. اگر افراد دچار یبوست هستند مناسب است در طول ماه مبارک رمضان، افطار یا سحر یک لیون خاک شیر را با آب جوش تهیه کرده و آن را میل کنند و اگر هم غذا خوب هضم نمی‌شود می‌توانند از نعنا به صورت دم نوش پس از غذا استفاده کنند تا غذا بهتر هضم شود و دچار سو هضم نشوند و بوی بدن دهان ناشی از آن نیز برطرف شود.